Ένας θερμικός εκτυπωτής τυπώνει με θερμότητα πάνω σε ειδικό χαρτί, χωρίς μελάνι και χωρίς μελανοταινία. Σε ένα εστιατόριο ή μια καφετέρια κάνει δύο δουλειές: βγάζει το χαρτάκι της παραγγελίας στην κουζίνα και στο μπαρ, και τυπώνει τον λογαριασμό για τον πελάτη. Είναι γρήγορος, αθόρυβος και φθηνός στη χρήση, γι’ αυτό τον βλέπεις σχεδόν σε κάθε πάσο.
Το μοντέλο μετράει λιγότερο απ’ όσο νομίζεις. Αυτό που κρίνει αν θα δουλέψει σωστά στη βάρδια είναι πώς συνδέεται (WiFi/Ethernet, USB ή Bluetooth) και τι τυπώνει πού: η κουζίνα μόνο τα φαγητά, το μπαρ μόνο τα ποτά. Παρακάτω τα εξηγούμε με τη σειρά, μαζί με το τι να κοιτάξεις στις προδιαγραφές και στο χαρτί.
Η παραγγελία που χάθηκε
Παρασκευή βράδυ, μια ταβέρνα στη Θεσσαλονίκη. Ο σερβιτόρος γράφει στο μπλοκάκι, σκίζει το χαρτάκι και το αφήνει στο πάσο. Το χαρτάκι γλιστράει πίσω από τη σχάρα. Το τραπέζι 12 περιμένει τα σουβλάκια του σαράντα λεπτά. Στο μεταξύ, τα τρία φρέντο που παρήγγειλε το ίδιο τραπέζι δεν τα έμαθε ποτέ το μπαρ, γιατί κανείς δεν πήγε να του τα πει.
Το χειρόγραφο έχει τρία προβλήματα που δεν λύνονται με καλύτερο γραφικό χαρακτήρα:
- Χάνεται. Ένα σκισμένο χαρτάκι δεν έχει αντίγραφο.
- Δεν διαβάζεται. «Χωρ. κρεμ.» σημαίνει κάτι διαφορετικό για κάθε μάγειρα.
- Πάει σε ένα μόνο σημείο. Μια παραγγελία με φαγητά και ποτά πρέπει να φτάσει σε δύο πόστα, και κάποιος πρέπει να περπατήσει.
Ο εκτυπωτής παραγγελιών λύνει και τα τρία: τυπώνει καθαρά, τυπώνει εκεί που πρέπει, και η παραγγελία υπάρχει και αλλού εκτός από το χαρτί.
Γιατί θερμικός
Ο θερμικός εκτυπωτής έχει μια κεφαλή που ζεσταίνει σημεία πάνω σε θερμικό χαρτί, και το χαρτί μαυρίζει όπου ζεσταθεί. Αυτό σημαίνει:
- Χωρίς μελάνι ή μελανοταινία. Το μόνο αναλώσιμο είναι το ρολό χαρτιού.
- Γρήγορος. Οι εκτυπωτές αποδείξεων της κατηγορίας τυπώνουν συνήθως γύρω στα 250 mm το δευτερόλεπτο, δηλαδή ένα χαρτάκι σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο. Το μοντέλο που αναφέρουμε παρακάτω ως παράδειγμα δηλώνει 250 mm/s.
- Αθόρυβος και με λίγα κινούμενα μέρη. Δεν υπάρχει μελανοδοχείο να στεγνώσει ούτε κεφαλή που χτυπάει.
Το μειονέκτημα είναι η ζέστη: το χαρτί μαυρίζει και κοντά σε πηγή θερμότητας. Γι’ αυτό ο εκτυπωτής της κουζίνας δεν μπαίνει πάνω από τη σχάρα ή δίπλα στη φριτέζα, αλλά στο πάσο, σε ράφι, μακριά από ατμούς και λίπη. Σε ένα πάσο που δεν καίει, ο θερμικός δουλεύει χωρίς πρόβλημα όλη τη βάρδια.
Εκτυπωτής αποδείξεων ή εκτυπωτής παραγγελιών
Το μηχάνημα είναι συνήθως το ίδιο. Αυτό που αλλάζει είναι τι τυπώνει και πού βρίσκεται.
| Πόστο | Τι τυπώνει | Πού μπαίνει |
|---|---|---|
| Ταμείο | Λογαριασμό για τον πελάτη, με τιμές και σύνολο | Στον πάγκο, δίπλα στον υπολογιστή ή το tablet του ταμείου |
| Κουζίνα | Χαρτάκι παραγγελίας: τραπέζι, πιάτα, επιλογές, σημειώσεις, χωρίς τιμές | Στο πάσο, μακριά από ζέστη |
| Μπαρ | Χαρτάκι με τα ποτά και τους καφέδες | Δίπλα στη μηχανή καφέ ή στο ψυγείο ποτών |
Ένα καλό χαρτάκι κουζίνας γράφει με μεγάλα γράμματα το τραπέζι και την ώρα, και κάτω από κάθε πιάτο τις επιλογές και τις σημειώσεις του πελάτη. Δεν χρειάζεται τιμές: ο μάγειρας δεν τις κοιτάει, και χωρίς αυτές το χαρτάκι είναι πιο σύντομο.
Πώς συνδέεται: τα τρία στησίματα
Εδώ κρίνεται αν ο εκτυπωτής θα δουλεύει με όλες σου τις συσκευές ή με μία μόνο. Υπάρχουν τρεις τρόποι.
WiFi ή Ethernet: ο εκτυπωτής στο δίκτυο
Ο εκτυπωτής συνδέεται στο δίκτυο του μαγαζιού, είτε με καλώδιο Ethernet στο router είτε ασύρματα μέσω WiFi, και παίρνει μια διεύθυνση στο δίκτυο. Από εκεί, κάθε συσκευή στο ίδιο δίκτυο μπορεί να του στείλει: τα κινητά των σερβιτόρων, τα tablet, ο υπολογιστής του ταμείου.
- Υπέρ: δεν εξαρτάται από καμία συσκευή. Αν σβήσει ένα tablet, οι υπόλοιποι τυπώνουν κανονικά. Μπορείς να τον βάλεις όπου φτάνει το δίκτυο.
- Κατά: θέλει σταθερό δίκτυο. Δώσε του σταθερή διεύθυνση IP στο router, για να μην αλλάζει κάθε φορά που κάνει επανεκκίνηση.
Για το πάσο της κουζίνας, η σύνδεση με καλώδιο Ethernet είναι η πιο σίγουρη: δεν επηρεάζεται από τους τοίχους, τον φούρνο ή το μικροκύμα. Γενικά, το δίκτυο είναι η καλύτερη προεπιλογή για εστιατόριο.
USB: μία συσκευή κρατάει το καλώδιο
Ο εκτυπωτής συνδέεται με καλώδιο USB σε μία συσκευή: έναν υπολογιστή Mac ή Windows, συνήθως αυτόν του ταμείου, ή ένα κινητό ή tablet Android. Ένα iPhone ή iPad δεν τυπώνει σε εκτυπωτή USB. Οι άλλες συσκευές δεν μιλάνε απευθείας στον εκτυπωτή: στέλνουν την παραγγελία στη συσκευή με το καλώδιο, και αυτή την τυπώνει.
- Υπέρ: ένας φθηνός εκτυπωτής USB γίνεται ο εκτυπωτής όλης της σάλας. Δεν χρειάζεται ρύθμιση δικτύου στον ίδιο τον εκτυπωτή.
- Κατά: η συσκευή που κρατάει το καλώδιο πρέπει να μένει ανοιχτή όλη τη βάρδια. Αν κλείσει, ο εκτυπωτής σιωπά. Και ο εκτυπωτής μένει δίπλα της, όσο φτάνει το καλώδιο.
Για τον ρόλο αυτόν ταιριάζει ένας υπολογιστής ή ένα tablet Android που μένει μόνιμα στον πάγκο, όχι το κινητό ενός σερβιτόρου που φεύγει από το μαγαζί στο τέλος της βάρδιας.
Bluetooth: ο εκτυπωτής ζευγαρώνει με μία συσκευή
Ο εκτυπωτής ζευγαρώνει μέσω Bluetooth με έναν υπολογιστή Mac ή Windows ή με ένα κινητό ή tablet Android, και αυτή η συσκευή τυπώνει τις παραγγελίες που της στέλνουν οι υπόλοιπες. Με iPhone ή iPad οι περισσότεροι θερμικοί εκτυπωτές Bluetooth δεν δουλεύουν.
- Υπέρ: χωρίς καλώδια και χωρίς δίκτυο. Καλό για μικρό πάγκο, καντίνα ή εκτυπωτή που δεν έχει θύρα δικτύου.
- Κατά: η εμβέλεια είναι μικρή, λίγα μέτρα, και οι τοίχοι τη μειώνουν. Ο εκτυπωτής «ανήκει» στη συσκευή με την οποία ζευγάρωσε.
Οι φορητοί θερμικοί εκτυπωτές (58 mm, με μπαταρία) είναι σχεδόν πάντα Bluetooth. Για ένα σταθερό πόστο κουζίνας, προτίμησε δίκτυο.
Ποιο να διαλέξεις
| Κατάσταση | Πρόταση |
|---|---|
| Εστιατόριο με σάλα, κουζίνα και μπαρ, πολλές συσκευές | WiFi/Ethernet, ένας εκτυπωτής ανά πόστο |
| Μικρή καφετέρια με έναν υπολογιστή ή tablet Android στον πάγκο | USB σε αυτή τη συσκευή |
| Καντίνα, πάγκος σε πανηγύρι, χωρίς δίκτυο | Bluetooth σε ένα κινητό ή tablet Android ή σε υπολογιστή |
| Έχεις ήδη εκτυπωτή USB και θέλεις να τυπώνουν όλοι | USB σε υπολογιστή ή tablet Android που μένει ανοιχτό |
Ένας εκτυπωτής ανά πόστο
Σε ένα μαγαζί με κουζίνα και μπαρ, ο πιο καθαρός τρόπος είναι ένας εκτυπωτής σε κάθε πόστο, και κάθε εκτυπωτής να παίρνει μόνο τις κατηγορίες του καταλόγου που τον αφορούν.
Παράδειγμα: το τραπέζι 7 παραγγέλνει δύο σουβλάκια, μία χωριάτικη, δύο φρέντο εσπρέσο και μία μπίρα. Με ένα κλικ:
- ο εκτυπωτής της κουζίνας τυπώνει: 2 σουβλάκια, 1 χωριάτικη (κατηγορίες «Τυλιχτά», «Σαλάτες»),
- ο εκτυπωτής του μπαρ τυπώνει: 2 φρέντο εσπρέσο, 1 μπίρα (κατηγορίες «Καφέδες», «Μπίρες»).
Κανείς δεν περπατάει, κανείς δεν ξεχνάει. Για να δουλέψει, ο κατάλογος πρέπει να είναι σωστά χωρισμένος σε κατηγορίες: αν ο φρέντο και η χωριάτικη είναι στην ίδια κατηγορία «Διάφορα», δεν ξέρει κανείς πού να τα στείλει. Κάνε τον χωρισμό με βάση ποιος το ετοιμάζει, όχι πώς το λες στον κατάλογο.
Αν η κουζίνα έχει δύο πόστα, για παράδειγμα σχάρα και κρύα κουζίνα, η ίδια λογική ισχύει: δύο εκτυπωτές, ο καθένας με τις δικές του κατηγορίες.
Τι να κοιτάξεις στις προδιαγραφές
Πλάτος χαρτιού: 58 ή 80 mm
- 80 mm είναι το στάνταρ για ταμείο και κουζίνα. Χωράει μεγαλύτερα γράμματα και περισσότερες πληροφορίες σε κάθε γραμμή.
- 58 mm βρίσκεις σε φορητούς και μικρούς εκτυπωτές. Αρκεί για ένα σύντομο χαρτάκι μπαρ ή για καντίνα, αλλά μια παραγγελία με πολλές σημειώσεις γίνεται μακριά λωρίδα.
Πολλοί εκτυπωτές 80 mm δέχονται και ρολό 58 mm με έναν οδηγό.
Κόφτης
Ο αυτόματος κόφτης κόβει το χαρτάκι μόλις τελειώσει. Στην κουζίνα είναι απαραίτητος: ο μάγειρας δεν έχει χέρια για να σκίζει χαρτάκια. Οι κόφτες βαθμολογούνται σε αριθμό κοψιμάτων (για παράδειγμα 1,5 ή 2 εκατομμύρια).
Συνδέσεις
Κοίτα ακριβώς ποια έκδοση αγοράζεις. Το ίδιο μοντέλο πουλιέται συχνά σε πολλές εκδόσεις με διαφορετικές θύρες. Ένα παράδειγμα από τη σελίδα του κατασκευαστή:
| Τι κοιτάς | Epson TM-T20III |
|---|---|
| Ταχύτητα | 250 mm/s |
| Χαρτί | 80 ή 58 mm |
| Θύρες | Έκδοση USB + σειριακή ή έκδοση Ethernet |
| Κόφτης | 1,5 εκατομμύρια κοψίματα |
| Γλώσσα εντολών | ESC/POS |
Πηγή: Epson. Το αναφέρουμε ως παράδειγμα για το πώς διαβάζεις μια σελίδα προδιαγραφών, όχι ως σύσταση.
ESC/POS: η «γλώσσα» του εκτυπωτή
Ο εκτυπωτής δέχεται εντολές σε μια συγκεκριμένη γλώσσα. Η πιο διαδεδομένη είναι η ESC/POS, που ξεκίνησε από την Epson και την υποστηρίζουν οι περισσότεροι θερμικοί εκτυπωτές της αγοράς, ακόμα και οι φθηνοί. Κάποιοι κατασκευαστές έχουν και δική τους γλώσσα.
Πριν αγοράσεις, βεβαιώσου ότι ο εκτυπωτής μιλάει ESC/POS και ότι το πρόγραμμα που θα χρησιμοποιήσεις τη στέλνει. Αν οι προδιαγραφές δεν γράφουν ESC/POS, ρώτα πριν πληρώσεις.
Ελληνικοί χαρακτήρες
Ζήτα να δεις ένα δοκιμαστικό με ελληνικά, με τόνους, πριν τον βάλεις στη βάρδια. Ένα χαρτάκι που γράφει «????» αντί για «μπιφτέκι» δεν βοηθάει κανέναν.
Θερμικό χαρτί: διάρκεια, αποθήκευση, κόστος
Πόσο κρατάει η εκτύπωση
Το θερμικό χαρτί ξεθωριάζει με τον χρόνο, με τη ζέστη, με το φως και με την υγρασία. Οι κατασκευαστές χαρτιού δίνουν συνήθως διάρκεια γύρω στα 10 χρόνια σε σωστές συνθήκες αποθήκευσης. Στην πράξη, μια απόδειξη στο πορτοφόλι ή σε ένα ζεστό συρτάρι μπορεί να ξεθωριάσει πολύ νωρίτερα. Τα Εθνικά Αρχεία της Αυστραλίας σημειώνουν ότι το σύγχρονο θερμικό χαρτί μπορεί να ξεθωριάσει σημαντικά ακόμα και σε πέντε χρόνια και προτείνουν φωτοαντίγραφο για ό,τι πρέπει να κρατηθεί.
Πώς το αποθηκεύεις
- Σε δροσερό, σκοτεινό, στεγνό μέρος, όχι στην κουζίνα και όχι δίπλα στη μηχανή καφέ.
- Μακριά από πλαστικά PVC, λάστιχα και ζελατίνες: οι πλαστικοποιητές σβήνουν την εκτύπωση.
- Αγόραζε χαρτί για λίγους μήνες, όχι για δύο χρόνια.
BPA
Από τις 2 Ιανουαρίου 2020, στην ΕΕ δεν επιτρέπεται θερμικό χαρτί με δισφαινόλη Α (BPA) σε συγκέντρωση 0,02% κατά βάρος ή περισσότερο (Κανονισμός (ΕΕ) 2016/2235). Αγόραζε από προμηθευτή που λέει τι χαρτί σου πουλάει.
Μέγεθος ρολού
Το ρολό που χωράει εξαρτάται από τον εκτυπωτή (κοίτα τη μέγιστη διάμετρο στις προδιαγραφές). Ένα μεγαλύτερο ρολό σημαίνει λιγότερες αλλαγές στη μέση της βάρδιας. Κράτα πάντα ένα εφεδρικό ρολό δίπλα σε κάθε εκτυπωτή.
Το χαρτάκι της κουζίνας δεν είναι απόδειξη
Το χαρτάκι παραγγελίας και ο λογαριασμός που τυπώνει ένας απλός θερμικός εκτυπωτής δεν είναι φορολογικό στοιχείο. Η νόμιμη απόδειξη στην Ελλάδα εκδίδεται από φορολογικό ηλεκτρονικό μηχανισμό (ΦΗΜ) ή από πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης. Ο θερμικός εκτυπωτής της κουζίνας είναι εργαλείο οργάνωσης, όχι ταμειακή. Ποια φορολογικά στοιχεία εκδίδεις και πότε, ειδικά όταν δουλεύεις με ανοιχτά τραπέζια, ρώτα τον λογιστή σου.
Συχνές ερωτήσεις
Τι είναι ο θερμικός εκτυπωτής;
Ένας εκτυπωτής που τυπώνει ζεσταίνοντας ειδικό θερμικό χαρτί, χωρίς μελάνι. Στην εστίαση χρησιμοποιείται για χαρτάκια παραγγελίας στην κουζίνα και στο μπαρ και για λογαριασμούς στο ταμείο.
WiFi, USB ή Bluetooth για εστιατόριο;
Για εστιατόριο με πολλές συσκευές, δίκτυο (WiFi ή, καλύτερα, Ethernet): κάθε συσκευή τυπώνει χωρίς να εξαρτάται από άλλη, και δουλεύει και με iPhone και iPad. Το USB κάνει έναν φθηνό εκτυπωτή κοινό για όλους, αρκεί η συσκευή που τον κρατάει, υπολογιστής ή Android, να μένει ανοιχτή. Το Bluetooth ταιριάζει σε μικρό πάγκο.
58 ή 80 mm;
Για ταμείο και κουζίνα, 80 mm. Το 58 mm αρκεί για φορητό εκτυπωτή, καντίνα ή σύντομα χαρτάκια μπαρ.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω τον ίδιο εκτυπωτή για κουζίνα και ταμείο;
Μπορείς, αν το μαγαζί είναι μικρό και η κουζίνα είναι δίπλα στο ταμείο. Μόλις έχεις ξεχωριστή κουζίνα ή μπαρ, ένας εκτυπωτής ανά πόστο γλιτώνει περπάτημα και λάθη.
Πόσο κρατάει το θερμικό χαρτί;
Σε σωστές συνθήκες (δροσιά, σκοτάδι, χαμηλή υγρασία, μακριά από PVC) οι κατασκευαστές δίνουν γύρω στα 10 χρόνια. Στη ζέστη ή στο φως ξεθωριάζει πολύ γρηγορότερα.
Ο θερμικός εκτυπωτής βγάζει νόμιμη απόδειξη;
Όχι από μόνος του. Η νόμιμη απόδειξη στην Ελλάδα εκδίδεται από ΦΗΜ ή από πάροχο ηλεκτρονικής τιμολόγησης. Ένας απλός θερμικός εκτυπωτής τυπώνει χαρτάκια παραγγελίας και πληροφοριακούς λογαριασμούς.