Kuver ve servis ücreti yasağı: restoran sahibi ne yapmalı?

Kuver ücreti, restoranın masaya getirdiği ekmek, tereyağı, su, çerez ya da küçük mezeler ve masa düzeni için hesaba eklediği sabit ücrettir. Servis ücreti ise hesabın üstüne eklenen bir yüzde ya da tutardır. 30 Ocak 2026’dan beri Türkiye’deki lokanta, kafe, restoran ve pastanelerde ikisi de alınamıyor. Ticaret Bakanlığı’nın Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nde yaptığı değişiklik, tüketiciden servis, masa, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altında ilave ödeme istenmesini yasakladı.

Misafirin ödeyeceği tutar artık şudur: sipariş ettiği yiyecek ve içeceklerin menüdeki fiyatı. Tek istisna, misafirin kendi isteğiyle bıraktığı bahşiştir.

Bu yazıda kuverin ne olduğunu, değişikliğin tam olarak ne söylediğini, bahşişin ve kapıdaki fiyat listesinin kurallarını ve bu kurallara göre menünüzü nasıl yeniden fiyatlandıracağınızı anlatıyoruz. Bu yazı genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. İşletmeniz için bağlayıcı olan, yönetmeliğin kendisi ve Ticaret Bakanlığı’nın, belediyenizin ve hukuk danışmanınızın söyledikleridir. Bilgiler Ekim 2026 itibarıyladır.

Kuver nedir? Kelimenin anlamı ve Türkiye’deki uygulaması

Kuver, Fransızca couvert kelimesinden gelir; kelime anlamı “örtü” ve “sofra takımı”dır. Türk Dil Kurumu sözlüğü iki anlam verir: yemeklerin servisinden önce masaya serilen örtü ve bu örtüyle birlikte çatal, bıçak, kaşık, tuzluk gibi şeylerin servise sunulmasından dolayı alınan ücret.

Türkiye’de uygulama zamanla genişledi. Bazı işletmeler kuver adıyla:

• kişi başı sabit bir tutar alıyordu,
• masaya sorulmadan getirilen ekmek, tereyağı, zeytin, çerez ya da ikram mezelerini ücretlendiriyordu,
• hesabın altına “servis %10” gibi bir yüzde ekliyordu,
• “masa ücreti” ya da “garsoniye” adıyla ayrı bir kalem yazıyordu.

Eski kurala göre bu ücretler, tarife ve fiyat listesinde gösterildiği sürece alınabiliyordu. Yeni kural bu kapıyı kapattı.

Ne değişti? 30 Ocak 2026 tarihli değişiklik

Değişiklik, 30 Ocak 2026 tarihli ve 33153 sayılı Resmî Gazete’de “Fiyat Etiketi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” adıyla yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi. Yönetmeliğin 8. maddesinin altıncı fıkrası şimdi şöyle:

“(6) Tarife ve fiyat listesinde gösterilen fiyatların dışında herhangi bir isim altında başka bir ücret alınması hâlinde, bunun tarife ve fiyat listesinde gösterilmesi zorunludur. Ancak lokanta, kafe, restoran, pastane ve benzeri yiyecek ve içecek hizmeti sunulan işyerlerinde, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 51 inci maddesi hükmü saklı kalmak kaydıyla; tüketiciden servis ücreti, masa ücreti, kuver ücreti ve benzeri herhangi bir isim altında ilave ödeme talep edilemez.”

Ticaret Bakanlığı’nın aynı gün yaptığı açıklama, kuralın pratikte ne anlama geldiğini üç noktada özetliyor:

1. Misafir yalnızca sipariş ettiği yiyecek ve içeceklerin ücretini öder.
2. Sorulmadan, siparişten önce masaya getirilen ürünler ücretlendirilmez; kuver ürünlerinin bedeli de istenmez.
3. Menülerde ve fiyat listelerinde servis ücreti, kuver ücreti ya da herhangi bir ad altında ek ücret alınacağına dair ifade yer alamaz; listelerde yalnızca ürünlerin fiyatları bulunur.

“Benzeri herhangi bir isim” ne demek?

Kural ücretin adına değil, niteliğine bakar. “Hizmet bedeli”, “masa düzeni”, “ikram ücreti”, “garsoniye” ya da “teras farkı” gibi, misafirin sipariş ettiği bir ürüne karşılık gelmeyen ve hesaba kendiliğinden eklenen her kalem bu kapsama girme riski taşır. Emin olmadığınız bir kalem varsa, onu kaldırın ya da hukuk danışmanınıza sorun.

İş Kanunu’nun 51. maddesi neden anılıyor?

Değişiklik metni, İş Kanunu’nun 51. maddesini “saklı” tutuyor. Bu madde, otel, lokanta ve eğlence yerlerinde yüzde usulü olarak bilinen, toplanan paraların personele dağıtılmasına ilişkin hükümdür. Saklı tutulmasının sizin işletmeniz için ne anlama geldiği, yani yüzde usulüyle çalışan bir işletmenin bugün neyi nasıl uygulayabileceği, yoruma açık bir hukuki sorudur. Bakanlık açıklaması tüketici açısından kuralı net koyuyor: misafir yalnızca sipariş ettiğini öder. Yüzde usulü uyguluyorsanız, bunu bir iş hukuku avukatı ya da mali müşavirle konuşmadan sürdürmeyin.

Hâlâ serbest olan: gönüllü bahşiş

Bakanlık açıklamasına göre misafir, sipariş ettiklerinin ücreti dışında yalnızca bahşiş gibi gönüllülük esasına dayalı bir ödeme yapabilir. Bahşiş yasak değildir; zorunlu tutulamaz.

Gönüllülük ilkesinden çıkan pratik sonuçlar:

• Bahşişi hesaba siz eklemeyin. Hesabın altına önceden yazılmış bir “bahşiş” ya da “servis” satırı, adı ne olursa olsun, misafirden istenen bir ilave ödeme gibi okunur.
• Kart makinesinde önceden seçili bir bahşiş yüzdesi bırakmayın. Misafir bahşiş vermek istiyorsa tutarı kendisi seçsin.
• Personelinizi bilgilendirin. “Servis dahil değil” ya da “bahşiş zorunludur” gibi sözler, misafirin şikâyet etmesine yeter.
• Bahşiş kutusu ve gönüllü bahşiş sorusu (“Bahşiş eklemek ister misiniz?”) gönüllülük ilkesine uygun düşer; cevap “hayır” olduğunda hesap değişmemelidir.

Bahşişin personel arasında nasıl paylaşılacağı ve vergi ile sigorta açısından nasıl ele alınacağı ayrı bir konudur; bunu mali müşavirinizle konuşun.

Fiyat listesi kuralı: kapıda, masada ve karekodla

Kuver yasağı, fiyat listesi kurallarının devamıdır. Fiyat Etiketi Yönetmeliği’nin 8. maddesi, son olarak 11 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete’de yeniden yazıldı. Yiyecek ve içecek işletmeleri için kurallar şunlar:

İki noktaya dikkat edin:

1. Karekod, kapıdaki listenin yerine geçmez. Yönetmelik karekodu yalnızca masalardaki liste için seçenek olarak sayar. Kapının önündeki liste fiziksel olarak durmalıdır. Masada karekod kullanıyorsanız, isteyen misafire basılı listeyi verebilecek durumda olmalısınız.
2. Eksik ürün de aykırılıktır. Menüde olup listede olmayan bir ürün, ya da listede eski fiyatla duran bir ürün, ayrı bir aykırılık sayılır. Yönetmelik, aykırılık sayısının listede eksik veya hatalı gösterilen ürün sayısına göre belirleneceğini söyler.

Yönetmelik ayrıca, Bakanlığın belirleyeceği kriterlere uyan işletmelerin fiyat listelerini kurulacak bir sisteme aktarmasını öngörüyor. Hangi işletmelerin bu kapsama gireceği ve nasıl aktaracağı Bakanlığın duyurusuyla belli olacak; Bakanlığın sitesini takip edin.

QR menü kullanmayı düşünüyorsanız, QR menü rehberimiz bu kuralların içinde nasıl kurulacağını ayrıca anlatıyor.

Çözüm: maliyeti menü fiyatına katın, tek fiyat kaynağı tutun

Cumartesi akşamı. Bir misafir hesaptaki “servis %10” satırının fotoğrafını çekiyor ve şikâyet edeceğini söylüyor. Kapıdaki fiyat listesi ise üç zam öncesinin fiyatlarını gösteriyor. İki sorun aynı kökten geliyor: fiyat birden çok yerde, birbirinden habersiz duruyor.

Çözüm iki adımdır.

1. Kuverin maliyetini ürün fiyatlarına dağıtın

Ekmek, tereyağı, su ve ikram mezelerinin bir maliyeti var ve bu maliyet kaybolmuyor. Yapmanız gereken, onu ayrı bir satır olmaktan çıkarıp menüdeki fiyatlara katmaktır.

Örnek hesap (rakamlar örnektir, kendi rakamlarınızla yapın):

1. Bir ayda ekmek, tereyağı, zeytin ve ikram mezelerine harcadığınızı toplayın. Diyelim ki 60.000 TL.
2. Aynı ayda kaç ana ürün sattığınızı bulun (yemek ve içki porsiyonları). Diyelim ki 12.000 porsiyon.
3. Porsiyon başına düşen ikram maliyeti: 60.000 ÷ 12.000 = 5 TL.
4. Bu 5 TL’yi ana yemeklere ve içkilere eşit dağıtmak yerine, ikramın en çok eşlik ettiği ürünlere (ana yemekler, rakı, şarap) daha fazla, kahve ve tatlı gibi ürünlere daha az yansıtın.

Servis ücreti alıyorduysanız aynısını personel maliyeti için yapın: servis ücretinden gelen aylık geliri porsiyon sayısına bölün ve fiyatlara katın. Sonuç, hesapta ayrı bir satır yerine biraz daha yüksek ama dürüst bir menü fiyatıdır.

Ekmek ve ikram: ya ücretsiz, ya menüde

Masaya ekmek getirmeye devam edebilirsiniz. Ama iki seçeneğiniz var:

• Ücretsiz getirin, maliyetini fiyatlara katarak.
• Menüye bir ürün olarak koyun (“ekmek sepeti”, “tereyağı ve zeytin tabağı”) ve yalnızca misafir sipariş ederse getirin.

Sorulmadan getirilip sonra hesaba yazılan ekmek, Bakanlık açıklamasının açıkça yasakladığı şeydir.

2. Tek bir fiyat kaynağı tutun

Fiyatlar her zam döneminde değişiyorsa, aynı fiyat dört yerde yazıyor demektir: kapıdaki liste, masadaki menü, karekodun açtığı menü ve hesap. Dördü ayrı ayrı güncellenirse, er geç biri geride kalır. Kural şu olmalı:

• Fiyat tek bir yerde değişir: ana menü listeniz (bir tablo, bir defter ya da kullandığınız sistem).
• Diğer her şey ondan türer: kapıdaki liste ve masa menüleri o ana listeden basılır; karekod, dosyaya değil o listeyi gösteren güncel bir sayfaya bağlanır; hesap da aynı fiyatlarla kesilir.
• Zam günü bir kontrol listesiyle yapılır: ana liste güncellenir, kapıdaki ve masadaki listeler yeniden basılır, eski listeler toplanır, birkaç ürünün hesapta doğru fiyatla çıktığı denenir.

Denetimde ne bakılır, ceza ne?

Fiyat Etiketi Yönetmeliği, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 54. maddesine dayanır. Kanunun 54. maddesine göre listede gösterilen fiyatla kasada istenen fiyat arasında fark varsa, tüketici lehine olan fiyat uygulanır. Denetimde genellikle şunlara bakılır:

• Kapının önünde (her kapıda) okunabilir bir fiyat listesi var mı?
• Masalarda liste ya da karekod var mı; isteyen misafire liste verilebiliyor mu?
• Sunulan her ürün listede var mı, fiyatlar güncel mi?
• Listede ya da hesapta servis, kuver, masa ücreti veya benzeri bir kalem var mı?
• Listedeki fiyat ile hesaptaki fiyat aynı mı?

Ceza: 6502 sayılı Kanun’un 77. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, 54. madde yükümlülüklerine aykırılıkta tespit edilen her bir işlem için idari para cezası öngörür. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; 23 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan tebliğe göre 2026 yılı için 3.973 TL’dir. Fiyat listesindeki her eksik veya hatalı ürün ayrı bir aykırılık sayıldığı için, toplam ceza ürün sayısıyla çarpılarak büyüyebilir.

Şikâyetler için tüketiciler ALO 175 Tüketici Hattı’nı kullanabilir. Kendi işletmeniz hakkında emin olmadığınız bir konu varsa İl Ticaret Müdürlüğü’ne ya da belediyenizin zabıtasına sormak, denetimi beklemekten iyidir.

Kontrol listesi

• Menüden, fiyat listesinden ve hesaptan servis, kuver, masa ücreti ve benzeri bütün satırlar kaldırıldı.
• Kart makinesinde önceden seçili bahşiş yüzdesi yok.
• Ekmek ve ikram ya ücretsiz, ya da menüde ayrı bir ürün olarak sipariş üzerine geliyor.
• Kuver ve servis gelirinin maliyeti menü fiyatlarına dağıtıldı.
• Her giriş kapısının önünde güncel ve okunabilir bir fiyat listesi var.
• Masalarda liste ya da karekod var; isteyen misafire basılı liste verilebiliyor.
• Sunulan bütün ürünler listede yer alıyor.
• Fiyatlar tek bir ana listeden güncelleniyor; zam günü kontrol listesi hazır.
• Yüzde usulü uyguluyorsanız durumu bir iş hukuku avukatıyla ya da mali müşavirle konuştunuz.